Renowacje

Powstanie tego działu związane jest z bardzo często powatarzającymi się pytaniami dotyczącymi renowacji zegarków naręcznych.  Wczystkie rady, które umieściłem w tym dziale związane są  moimi własnymi doświadczeniami i mogą zawierać błędne informacje, ponieważ w dziedzinie zegarków jestem jedynie amatorem. Proszę traktować więc ten takst z nalezytym dystansem. Mam jednak nadzieję, że choć częściowo uda mi sie odpowiedzieć na często zadawane przez początkujących miłośników starych zegarków pytania.

Decydując się na oddanie zegarka do renowacji musimy wziąć pod uwagę to, że  nigdy nie będzie on wyglądał tak jak nowy  nieużywany zegarek. Należy więc zatanowić się na ile zależy nam na oryginalnym stanie zachowania zegarka, który może stanowić o jego kolekcjonerskiej wartości, a na ile na efektownym wyglądzie.  Często zamiast poddawać zegarek kosztownym i naruszającym oryginalny wygląd zabiegom wystarczy wykonać kilka prostych czynności, które dadzą zadowalający efekt.  Do tych czynności można zaliczyć :

1. Czyszczenie koperty i dekielka
2. Czyszczenie tarczy
3. Wymiana teleskopów i paska na nowe
4. Wymiana szkiełka
5. Wymiana wytartej koronki

Są to czynności, które przy odrobinie cierpliwości i posiadając kilka podstawowych narzędzi można wykonać samemu.
Czynności, które wymagają oddania zegarka do specjalistycznego zakładu to:

1. Renowacja tarczy
2. Renowacja koperty
3. Renowacja wskazówek
4. Konserwacja  i renowacja mechanizmu

Czyszczenie koperty
wymaga zdjęcia tylnego dekielka i wyjęcia mechanizmu ze środka. Aby wyjąć mechanizm z koperty należy najpierw wyciągnąć wałek naciągu wraz z koronką. Czynność tą w zegarku mechaniznym wykonuje się zwykle w dwojaki sposób. Pierwsza metoda (w większości radzieckich zegarków) polega na naciśnięciu zaostrzonym narzędziem "przycisku" znajdującego się  na spodniej stronie mechanizmu, w okolicy wałka naciągu i równoczesnym wyciągnięciu koronki wraz z wałkiem. Druga możliwość to poluzowanie mocowania wałka naciągu poprzez  przekręcenie drobnym, zaostrzonym śrubokrętem specjalnej "śrubki"  - znajduje się ona w podobnym miejscu jak opisany w metodzie pierwszej "przycisk" i można ja rozpoznać po tym, że jej główka jest zwykle mniejsza niż innych wkrętów na mechanizmie.
Po wyjęciu wałka naciągu należy wyciągnąć pierścień centrujący mechanizm w kopercie i wyciągnąć mechanizm wraz z tarczą od spodu lub, jeżeli koperta jest skonstruowana w inny sposób, zdjąć lunetę (pierścień mocujący szkiełko) z wierzchniej strony mechanizmui i odkrecić dwa wkręty mocujące werk od spodu, co pozwoli nam wyjąć mechanizm wraz z tarczą od wierzchniej strony.
Przed czyszczeniem koperty należy również zdjąć pasek lub bransoletę, jak również teleskopy. Zalacam również wyjęcie szkiełka, szczególnie jeżeli bedziemy je i tak wymieniać na nowe lub jezeli bedziemy potrafili je później z powrotem założyć.

Wszystkie elementy koperty i dekielka należy umieścić i pozostawić na jakiś czas w miseczce z płynem do naczyń rozcienczonym w wodzie. Po pewnym czasie, kiedy część zabrudzeń już się rozpuści, można przystąpić do szorowania elementów szczoteczką do zębów.  Po takim  wstępnym oczyszczeniu można usunąć brud z trudno dostępnych zakamarów za pomoca zaostrzonej wykałaczki lub zapałki, których zaletą jest  to, że doskonale usuwają brud, a jednosześnie nie zarysują powierzchni koperty.

Czyszczenie koperty jest czynnością w zasadzie prozaiczną jednak dzięki temu możemy często znacznie poprawić wygląd zegarka. Natomiast jeżeli jest to stary zegarek niewiadomego pochodzenia  np. kupiony na targu staroci lub przez internet jest to czynność nieodzowna ze względów higienicznych i, często, zapachowych :(

Czyszczenie tarczy
Aby do niego przystąpić należy zdjąć wskazówki zegarka oraz odjąć tarczę od mechanizmu. Wskazówki najlepiej zdjęć przy pomocy specjalnie do tego przeznaczonych szczypczyków. Jeżeli jednak nie posiadamy specjalistycznych narzędzi można to zrobić przy użyciu dwóch małych śrubokręcików. Należy ułożyć je po przeciwległych stronach tarczy oparte na czymś miękkim tak by jej nie zarysować. Może to być np. zwinięty rulonik materiału lub kawałeczek grubej tektury. Teraz możemy już bez problemu podważać kolejno wskazówki. Aby uniknąć wystrzelenia wskazówki w powietrze można wykonywać tą czynność pod folią.
Aby zdjąć tarczę z mechanizmu należy poluzować dwa mikroskopijnej wielkości wkręty znajdujące się na  bocznej płaszczyźnie mechanizmu, które mocują nóżki tarczy (pręciki wystające od spodu tarczy)

Czyszczenie tarczy jest czynnością, która niestety bardzo rzadko przynosi oczekiwane efekty natomiast bardzo łatwo jest tarczę zniszczyć. Należy więc czyścić tarczę bardzo delikatnie i przy pomocy miękkich przedmiotów takich jak waciki kosmetyczne, szmatki itp. Jeżeli zabrudzenie nie puszcza nie należy trzeć mocniej, a jedynie ewentualnie spróbować zanużyć tarczę w innym preparacie. Efektem nieostrożnego czyszczenia tarczy może być zmycie nadrukowanych indeksów i napisów. Nie warto więc męczyć  tarczy na siłę, szczególnie, że często
po prostu tarczy nie da się  umyć, bo brud jest po prostu wżarty w lakier pokrywający tarczę. Ponadto na tarczach starych zegarków często spotyka się czarny lub szary nalot, który wygląda jak brud lecz jest faktycznie warstwą związków metalu (np. tlenek srebra) który zawarty był w lakierze pokrywającym tarczę. Często zdażają się również naloty w kolorze zielonym, które powstają na tarczach, które miały miedziowane fragmenty.  Tego typu naloty czasami trudno odróżnić od zwykłego brudu na tarczy jednak nie sposób je usunąć zwykłymi substancjami.

Podobnie jak w przypadku koperty tarczę należy włożyć i pozostawić na jakiś czas w wodzie z płynem do naczyń. Po wyjęciu należy delikatnie ją czyścić za pomocą wacika - w jednym na kilka przypadków brud ustępuje. Jeżeli mamy do czynienia z tłustym brudem możemy płukać tarczę w benzynie ekstrakcyjnej i również przetrzeć wacikiem.
W przypadku tarcz z tzw. wysokimi indeksami można próbowac usuwać brud z zakamarków za pomocą zaostrzonej wykałaczki lub zapałki. W tej sytuacji należy jednak bardzo uważać by nie zostawić rys na tarczy.
Jeżeli mamy zegarek z  cyframi na tarczy wykonanymi z fosforyzującej masy, która z wiekiem zczerniała (co zdaża się bardzo często) możemy spróbowac zorientowac się, czy pod masą fosforyzującą nie ma nadrukowanych na biało cyfr. Jeżeli są to możemy bez obaw zmyć reszte zczerniałej masy fosforyzującej, która powinna bez problemu odchodzić.  Uzyskany efekt powinien być bardzo dobry.

Wymiana paska (lub bansolety) i teleskopów
Jeżeli stary zegarek bylł kupiony wraz z równie starym paskiem, zanim załozymy go na rekę musimy ów pasek wymienić - głównie ze względów higienicznych i zapachowych.  Przy okazji wymiany paska warto również wymienić stare, niejednokrotnie brudne lub podrdzewiałe teleskopy,. Oczywiście można dobrać nowy pasek u zegarmistrza, który od ręki może go założyć. Przed wybraniem odpowiedniego paska do naszego zegarka polecam przymierzenie różnych modeli, różniących się fakturą, kolorem i szyciem. Z własnego doświadczenia wiem, że niekiedy paskiem, który najlepiej pasuje do naszego zegarka jest taki, o którym nawet byśmy nie pomyśleli zanim nie został przyłożony do zegarka.
Jeżeli posiadamy większą ilość zegarków to warto opanować samemu wymienianie pasków i znaleźć w swojej okolicy hurtownię zegarmistrzowską w której paski i teleskopy kosztują nieraz nawet kilkakrotnie taniej.  Najtańsze skórzane paski kupowane u zegarmistrza kosztują ok. 10zł - w hurtowni cena ta wynosi ok. 2zl.

Wymiana szkiełka
Wiekszość starych zegaków wyposażona jest w okrągłe wypukłe szkiełka z pleksi. Jeżeli szkiełko w zakupionym zegarku jest zarysowane lub pęknięte najlepiej jest je po prostu wymienić na nowe. Koszt takiej usługi w zakładzie zegarmistrzowskim to zaledwie 5zł, a wpływa to znacząco na wygląd zegarka. Jeżeli posiadamy większa ilość zegarków można wziąć pod uwagą zakup specjalnego "pajączka" do mocowania szkiełek i zaopatrywać się w nie w hurtowni. Wtedy koszt wymiany pojedynczego szkielka jest jeszcze niższy , a sam czynność wymiany, jeżeli posiadamy to specjalistyczne narzędzie, jest bardzo prosta.
W przypadku szkiełek o kształtach innych niż okrągły często dobrym rozwiązaniem jest polerowanie szkielka. Jesli mamy do czynienia z głębokimi rysami najpierw należy wyrównać powierzchnię szkiełka papierem ściernym 800, później poprawić papierem 1500, a na końcu dorowadzić szkiełko do idealnego wyglądu przy pomocy szmatki i pasty polerskiej. Doskonale sprawdza się tutaj zastosowanie pasty do polerowania karoserii samochodowej , którą bez problemu można dostać w supermarkecie, albo na stacji benzynowej. Oczywiście zalecam stosowanie pasty bez wosku, którą niestety trudniej jest dostać. Ostatecznie jednak równiez pastą z woskiem można sobie poradzić.  Niektórzy miłośnicy starych zegarków stosują również do polerowania pasty do zębów.
Jeżeli nieokrągłe szkiełko w naszym zegrku jest pęknięte jedyne co nam pozostaje to oddać zegarek do zegarmistrza, który potrafi takie szkiełko samemu dorobić. Koszt takiej usługi to ok. 20zł

Wymiana koronki
Jest to rutynowa czynność w przypadku mechanicznego zegarka o naciągu ręcznym, ponieważ po wielu latach używania powierzchnia koronki jest nieraz wytarta na gładko, co praktycznie uniemożliwia wygodne i skuteczne nakręcanie zegarka.  W celu wymiany koronki najlepiej jest udać się z zegarkiem do zegarmistrza, który od ręki dobierze i wymieni koronkę na nową . Koszt takiej usługi to zwykle ok. 5zł. Oczywiście można spróbować wykonać tą czynność samemu, oczywiście po zaopatrzeniu się w zestaw koronek w hurtowni zegarmistrzowskiej.

Renowacja tarczy
Polega ona na całkowitym odmalowaniu tarczy, pokryciu jej odpowiednimi warstwami metalu itd. Te czynności znacząco wpływają na wygląd zegarka dlatego nalezy je powierzać jedynie sprawdzonym i znanym zakładom.  W prawdzie większość zakładów zegarmistrzowskich zapytanych o renowacje tarczy przyjmie zegarek, lecz faktycznie wszystkie tarcze są odsyłane do zaledwie kilku wyspecjalizowanych firm w Polsce.  Dlatego najlepiej nie korzystać z pośrednictwa zakładu zegarmistrzowskiego tylko samemu skontaktować się z zakładem zajmującym sie renowacjami, dzięki czemu unikniemy dodatkowych kosztów związanych z pośrednictwem.
Znane zakłady profesjonalnie zajmujące się renowacją tarcz:

1. Warszawa, ul. Złota, zakład państwa Głowackich. Adres internetowy: http://www.glowaccy.com.pl/
    Jest to  chyba najpopularniejszy zakład tego typu w polsce, który cieszy się dobrą renomą ze względu na bardzo dobrze wykonywane renowacje i niewygórowane ceny.

2. Poznań, ul. Wierzbięcice. Adres internetowy: http://www.renowacjatarcz.pl/
    Renowacje tego zakładu mają opinię wykonanych lepiej niż te robione w Warszawie. Niestety  usługi w tym zakładzie są droższe niż u warszawskiej konkurencji dlatego warto tu         zlecac głównie renowacje tarcz nieco droższych zegarków.

3. Ustka, firma Kromax. Adres internetowy: http://www.kromax.pl/index.php/pl
    Firma zajmuje się równiez dorabianiem kopert zegarkowych na indywidualne zamówienie. Niestety nie znam rzadnych opini na temat wykonywanych przez tą firmę renowacji.

4. Kraków - doszła do mnie kedyś informacja, że rówiez w  Krakowie znajduje się zakład specjalizujący się  w renowacjach tarcz. Jak na razie jednak nie udało mi się odnaleźć                 jakichkolwiek danych o tej firmie

Renowacja Koperty
(strona jeszcze w przygotowaniu)

POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ



Przykład efektów renowacji koperty. Przed:




Po (tarcza i wskazówki pozostają w oryginalnym stanie zachowania, jedynie koronka wymaga wymiany):